Nông Dân Sơn La Thay Đổi Cách Canh Tác, Nâng Chất Lượng Cà Phê Arabica, Xuất Sang Nước Ngoài
Với hơn 44.000 ha cà phê Arabica, Nông dân Sơn La đang đẩy mạnh sản xuất theo hướng sinh thái, nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu, phát triển chế biến sâu, gia tăng giá trị hạt cà phê.
Nông dân đổi mới cách chăm sóc, nâng chất lượng vườn cây cà phê
Sơn La có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp với cây cà phê Arabica. Nhiều vùng trồng nằm ở độ cao từ 900-1.200 m so với mực nước biển, khí hậu mát mẻ, biên độ nhiệt giữa ngày và đêm lớn, thuận lợi cho cây sinh trưởng và hình thành chất lượng hạt. Tuy nhiên, phần lớn diện tích cà phê nằm trên đất dốc, khiến việc giữ đất, giữ ẩm, duy trì độ phì và sử dụng hợp lý vật tư đầu vào trở thành những yếu tố quan trọng trong sản xuất bền vững.
Tại tổ 10, phường Chiềng Cơi, gia đình ông Quàng Văn Liêm có hơn 2ha cà phê đang trong thời kỳ cho thu hoạch quả. Trước đây, việc chăm sóc chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, lượng phân bón và thời điểm bón chưa thực sự phù hợp với nhu cầu sinh trưởng của cây. Những năm gần đây, thông qua các lớp tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật và hỗ trợ vật tư, gia đình ông từng bước thay đổi phương thức canh tác.
Ông Liêm chia sẻ: Quá trình trồng cà phê, gia đình được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, bón phân phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cây và cách phòng trừ sâu bệnh. Nhờ đó, việc chăm sóc vườn cây chủ động, hiệu quả hơn. Năm nay, cà phê sinh trưởng tốt, năng suất cao hơn năm trước.

Không chỉ giúp người dân nâng cao hiệu quả sản xuất, việc thay đổi tập quán canh tác còn góp phần giảm lãng phí vật tư đầu vào, bảo vệ đất và hạn chế tác động đến môi trường. Đây cũng là hướng đi cần thiết đối với những vùng cà phê có địa hình dốc, thường xuyên chịu ảnh hưởng của thời tiết cực đoan.
Năm 2026, Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh phối hợp với Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền và Hội Nông dân tỉnh triển khai mô hình canh tác cà phê thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu tại phường Chiềng Cơi và xã Bình Thuận. Mô hình có 6 hộ tham gia, với tổng diện tích 5,1 ha.
Tham gia mô hình, các hộ được hướng dẫn kỹ thuật bón phân theo từng giai đoạn sinh trưởng, cắt tỉa cành, quản lý cỏ dại, nước tưới và phòng trừ sâu bệnh. Đồng thời, khuyến khích tăng cường sử dụng vật tư có nguồn gốc sinh học, từng bước thay đổi phương thức sản xuất theo hướng tiết kiệm tài nguyên, thân thiện với môi trường.
Từ những mô hình cụ thể, các tiến bộ kỹ thuật đang từng bước được đưa vào sản xuất, giúp người trồng cà phê nâng cao nhận thức về canh tác bền vững. Việc chăm sóc không chỉ hướng đến năng suất mà còn chú trọng chất lượng hạt, sức khỏe đất và khả năng duy trì vườn cây lâu dài.

Cà phê Sơn La chú trọng sản xuất theo chuỗi giá trị
Cùng với đổi mới kỹ thuật chăm sóc, chất lượng cà phê từ khâu thu hái, sơ chế ngày càng được quan tâm. Tỉnh Sơn La hiện có trên 1.100 ha cà phê đặc sản, sản lượng gần 1.000 tấn cà phê nhân. Quả cà phê chín được lựa chọn kỹ; các công đoạn sơ chế, lên men, phơi, sấy được kiểm soát nhằm tạo ra sản phẩm có chất lượng đồng đều, đáp ứng yêu cầu của những phân khúc thị trường có giá trị cao.
Tỉnh Sơn La đã hình thành 2 vùng cà phê ứng dụng công nghệ cao, với tổng diện tích 1.039,5 ha, có 1.560 hộ tham gia; duy trì 6 chuỗi liên kết sản xuất với diện tích hơn 2.172 ha, sản lượng khoảng 4.586 tấn/năm. Việc tổ chức sản xuất theo vùng, theo chuỗi tạo điều kiện áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật, kiểm soát chất lượng nguyên liệu và tăng cường kết nối giữa người trồng với doanh nghiệp, hợp tác xã.
Hiện toàn tỉnh có 28 doanh nghiệp, HTX tham gia sản xuất, chế biến cà phê. Nhiều đơn vị đã đầu tư dây chuyền sơ chế, rang xay, phát triển cà phê đặc sản và các sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng cao. Tuy nhiên, năng lực chế biến sâu mới đạt khoảng 4.440 tấn/năm, còn thấp so với sản lượng cà phê nhân hằng năm.

Thực tế này cho thấy, dư địa nâng cao giá trị cà phê Sơn La vẫn còn rất lớn. Nếu chỉ dừng lại ở sản xuất và tiêu thụ cà phê nhân, giá trị thu được chưa tương xứng với tiềm năng vùng nguyên liệu. Vì vậy, đầu tư công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm, phát triển chế biến sâu và xây dựng thương hiệu đang là những khâu cần được chú trọng hơn nữa.
Những năm qua, cà phê Sơn La từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. Năm 2017, sản phẩm được cấp Chứng nhận chỉ dẫn địa lý; đến nay, toàn tỉnh có 9 sản phẩm cà phê được chứng nhận OCOP, 8 tổ chức được cấp quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý “Cà phê Sơn La”. Năm 2025, giá trị cà phê tham gia xuất khẩu đạt trên 112 triệu USD.
Tuy nhiên, cùng với cơ hội mở rộng thị trường, yêu cầu đối với sản phẩm cà phê cũng ngày càng khắt khe. Các nhà nhập khẩu không chỉ quan tâm đến chất lượng mà còn chú trọng nguồn gốc nguyên liệu, quy trình canh tác, trách nhiệm với môi trường và khả năng truy xuất nguồn gốc. Do đó, xây dựng dữ liệu vùng trồng, minh bạch thông tin sản xuất trở thành yêu cầu quan trọng đối với ngành cà phê Sơn La.
Đáp ứng yêu cầu này, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đang rà soát diện tích cà phê, định vị tọa độ vùng trồng, đối soát với hiện trạng sử dụng đất và dữ liệu diễn biến rừng. Cùng với đó, hướng dẫn người dân ghi chép nhật ký sản xuất, hoàn thiện thông tin vùng nguyên liệu, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường.

Giai đoạn 2026-2030, Sơn La đặt mục tiêu ít nhất 50% sản lượng cà phê tham gia các chuỗi giá trị chất lượng cao; 100% vùng nguyên liệu được số hóa, truy xuất nguồn gốc. Đây là nền tảng quan trọng để tổ chức lại sản xuất, nâng cao tính minh bạch và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.
Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La, địa phương xác định phát triển cà phê theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị và bền vững. Ngành tập trung củng cố vùng nguyên liệu, hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp canh tác bảo vệ đất, sử dụng hợp lý vật tư đầu vào; rà soát, số hóa vùng trồng; tăng cường liên kết với HTX, doanh nghiệp trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ. Qua đó, từng bước nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm và thu nhập cho người trồng cà phê.
Từ đổi mới phương thức canh tác, tổ chức liên kết sản xuất đến đầu tư chế biến và số hóa vùng trồng, hướng phát triển cà phê sinh thái tại Sơn La đang dần được cụ thể hóa trên từng vùng nguyên liệu. Không chỉ hướng tới những hạt cà phê chất lượng cao, cách làm này còn góp phần bảo vệ tài nguyên đất, duy trì vùng nguyên liệu và tạo sinh kế ổn định cho hàng chục nghìn hộ nông dân. Đây chính là nền tảng để Sơn La khai thác tốt hơn lợi thế cà phê Arabica, nâng tầm thương hiệu và gia tăng giá trị trên thị trường trong nước, quốc tế.
Nguồn: https://trangtraiviet.danviet.vn/nong-dan-son-la-thay-doi-cach-canh-tac-nang-chat-luong-ca-phe-arabica-xuat-sang-nuoc-ngoai-d1473389.html
