Philippines đang xem xét áp dụng thuế bổ sung đối với gạo bán chín một phần hoặc xay xát hoàn toàn theo mã HS 1006.30, mức tăng dự kiến ít nhất 13 điểm phần trăm. Bộ Nông nghiệp (DA) đang nghiên cứu việc tăng thuế tối thiểu 13 điểm phần trăm cho một số lô gạo nhập khẩu từ bốn nhà cung cấp chính, trong đó có Việt Nam, nhằm giảm tác động từ lượng nhập khẩu tăng lên đối với ngành gạo nội địa.
Dịch vụ Nghiên cứu Chính sách – Văn phòng Biện pháp Thương mại (PRS-TRO) của DA đã đề xuất tăng thuế tạm thời sau khi xác định mối liên hệ giữa lượng nhập khẩu tăng và tổn hại nghiêm trọng cho ngành gạo nội địa.
Báo cáo điều tra sơ bộ của PRS-TRO cho biết, mức thuế này sẽ được áp dụng dưới dạng tiền bảo đảm, chỉ dành cho gạo bán chín một phần hoặc xay xát hoàn toàn thuộc mã HS 1006.30. Lượng nhập khẩu theo mã này chiếm khoảng 16,82 triệu tấn, tương đương 82% tổng nhập khẩu 20,54 triệu tấn trong giai đoạn khảo sát từ năm 2020 đến tháng 8/2025. Trong khi đó, các loại gạo khác như gạo thô (HS 1006.10), gạo tấm hoặc gạo lứt (HS 1006.20), và gạo vỡ (HS 1006.40) chỉ chiếm lần lượt 1%, gần như 0% và 17% trong cùng kỳ. “Bằng chứng cho thấy, lượng nhập khẩu tăng gây tổn hại nghiêm trọng hoặc có nguy cơ cùng tác động giá chủ yếu liên quan đến mã HS 1006.30,” báo cáo nêu rõ.
PRS-TRO cho biết, mức thuế sẽ chỉ áp dụng với các nguồn chính của gạo bán chín một phần hoặc xay xát hoàn toàn, gồm Việt Nam, Thái Lan, Pakistan và Myanmar. Việt Nam chiếm khoảng 82% tổng lượng nhập khẩu trong giai đoạn điều tra, Thái Lan 8%, Myanmar 5% và Pakistan 4%. Báo cáo cũng chỉ ra rằng, lượng tiêu thụ gạo nội địa tăng từ 9,61 triệu tấn năm 2020 lên 11,87 triệu tấn năm 2024, trong khi thị phần nhập khẩu tăng từ 22% lên 37% và ngành sản xuất nội địa giảm từ 78% xuống 63%. Mặc dù trong 8 tháng đầu năm 2025, thị phần nội địa phục hồi nhẹ lên 69%, lượng nhập khẩu vẫn ở mức cao lịch sử.
“Động thái ngược giữa nhập khẩu và thị phần nội địa cho thấy, lượng gạo nhập khẩu ngày càng chiếm tỷ lệ lớn trong nhu cầu nội địa, dẫn đến mất vị thế đáng kể của nhà sản xuất nội địa,” PRS-TRO nhận định. Từ 2020 đến tháng 8/2025, nhập khẩu gạo luôn có giá thấp hơn gạo sản xuất trong nước, tạo biên lợi nhuận thấp hơn từ 14% đến 35%. Giá nhập khẩu thấp kéo theo nhu cầu tiêu dùng cao hơn, gây áp lực đối với nhà sản xuất nội địa. Một số doanh nghiệp thậm chí không tăng giá bán dù chi phí sản xuất tăng để giữ sức cạnh tranh.
Hệ quả là giá gạo tại nông trại bị ảnh hưởng, giảm lợi nhuận của nông dân. Trong việc xác định mức thuế bảo hộ cụ thể, PRS-TRO cho biết cần dựa trên chênh lệch giá trung bình giữa gạo nhập khẩu và gạo nội địa, khoảng 13%, nhằm cân bằng sự bất lợi về giá. Nếu được thông qua, mức thuế sẽ tăng ít nhất 13 điểm phần trăm so với mức hiện tại 15%, cao hơn mức thuế 35% trước đó. Ủy ban Thuế quan (TC) sẽ xác định mức thuế bảo hộ cụ thể sau khi có kết quả điều tra chính thức.
Trong buổi họp sơ bộ tuần trước, Pakistan bày tỏ lo ngại Philippines có thể không tuân thủ các quy định của WTO khi áp dụng thuế bảo hộ. Đại diện thương mại Pakistan, Fareeha Khan, cho rằng tăng nhập khẩu gạo chủ yếu do việc giảm thuế từ 35% xuống 15%, không phải là “tình huống bất ngờ” hợp pháp theo Điều 19 của Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT 1994).
Nguồn: https://ssricenews.com/rice-news/top-news/philippines-weighs-higher-rice-tariffs-on-vietnam-to-shield-local-farmers.html
