Nhiều ruộng lúa trong tỉnh đã bắt đầu thu hoạch vụ đông xuân. Tuy nhiên, niềm vui về một vụ mùa bội thu năm nay phần nào bị giảm sút do giá lúa thấp hơn so với cùng kỳ năm trước.
Trong bối cảnh đó, tại ruộng lúa thuộc thửa số 25 của Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Phú Xuân, xã Tam Nông, nông dân vẫn thu được lợi nhuận khá nhờ tham gia mô hình sản xuất lúa sinh thái gắn liền với bảo tồn loài sếu đầu đỏ.
Giảm chi phí và tăng giá trị hạt gạo là giải pháp bền vững mà nông dân Tam Nông đang hướng tới thông qua mô hình canh tác lúa sinh thái gắn liền với bảo tồn sếu đầu đỏ.
Người dân địa phương thường gọi đây là mô hình “Lúa – Sếu”. Những thay đổi trong phương pháp canh tác đã giúp nông dân giảm chi phí đầu vào và ổn định sản lượng, tạo niềm tin vào phương pháp sản xuất bền vững hơn.
Cánh đồng lúa rộng 171 ha của Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Phú Xuân đang nhộn nhịp với hoạt động thu hoạch. Đây là mùa vụ thứ tám nông dân khu vực này tham gia mô hình “Lúa Hạc” tại vùng đệm Vườn quốc gia Tràm Chim.
Theo quan sát, năng suất lúa vụ đông xuân năm nay theo mô hình đạt 8-8,5 tấn/ha, cao hơn đáng kể so với các ruộng lúa canh tác truyền thống. Sau khi trừ chi phí, nông dân thu được lợi nhuận khoảng 20-25 triệu đồng/ha, cao hơn 5-8 triệu đồng/ha so với các ruộng không tham gia mô hình.
Ông Lê Thanh Nguyên, một nông dân ở thôn Phú Xuân, xã Tam Nông, cho biết: “Trước đây, chi phí sản xuất lúa khá cao do sử dụng nhiều giống, phân bón và thuốc trừ sâu.
Khi tham gia mô hình, nông dân được hướng dẫn thay đổi phương pháp canh tác, nên chi phí giảm đáng kể, lợi nhuận cao hơn nhiều so với phương pháp sản xuất lúa truyền thống.”
Một yếu tố quan trọng khác giúp nông dân yên tâm trong sản xuất là sự tham gia của các doanh nghiệp vào mô hình.
Toàn bộ diện tích lúa trong mô hình được Công ty Cổ phần Thực phẩm Mekong ký hợp đồng thu mua ngay từ đầu mùa vụ. Gạo tươi được thu mua tại ruộng với giá thị trường là 5.800 VND/kg, cộng thêm 200 VND/kg phí hỗ trợ.
Ngoài ra, gạo được lấy mẫu và kiểm tra trước khi thu mua để đảm bảo không có dư lượng thuốc trừ sâu. Sau khi thu hoạch, gạo được vận chuyển đến cơ sở sấy trong vòng 12 giờ để duy trì chất lượng hạt gạo.
Ông Nguyễn Thanh Hung, cán bộ kỹ thuật của mô hình, cho biết: “Quy trình sản xuất lúa gạo sinh thái được xây dựng trên nguyên tắc giảm phát thải và đảm bảo an toàn thực phẩm.
Đầu mỗi mùa vụ, nông dân được đào tạo về quy trình sản xuất lúa gạo giảm thiểu dư lượng thuốc trừ sâu, và không sử dụng các chất không cần thiết.
Khi thu hoạch, công ty cân gạo ngay tại ruộng và sấy khô nhanh chóng để đảm bảo chất lượng gạo đạt tiêu chuẩn xuất khẩu”, ông Hung cho biết.
Theo ông Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Phú Xuân: “Sau 8 mùa vụ triển khai, mô hình đang nhận được sự quan tâm từ nhiều hộ nông dân trong khu vực.
Nông dân thấy được hiệu quả nên nhiều hộ xung quanh cũng muốn tham gia. Với việc có doanh nghiệp liên kết thu mua gạo ngay từ đầu mùa, nông dân cảm thấy an tâm hơn trong sản xuất và không còn lo lắng về thị trường như trước nữa.”
Năm 2026, xã Tam Nông dự kiến mở rộng diện tích thí điểm lên 271 ha và đặt mục tiêu đạt khoảng 500 ha vào năm 2030.
Qua câu chuyện của nông dân Tam Nông, có thể thấy rằng, trong bối cảnh thị trường gạo liên tục biến động, việc chủ động giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng liên kết với doanh nghiệp là những hướng đi thiết yếu.
