Cải thiện thể chế; Phát triển thị trường; Tăng cường thanh tra và kiểm soát… là những giải pháp mà Bộ Công Thương đang thực hiện để kiểm soát xuất khẩu gạo.
Thị trường toàn cầu rất phức tạp.
Thông tin từ Vụ Xuất Nhập khẩu – Bộ Công Thương, gần đây, tình hình thương mại lương thực toàn cầu trở nên phức tạp và khó lường do tác động của nhiều yếu tố như lệnh cấm xuất khẩu gạo ở một số nước (Ấn Độ, UAE, Nga); hiện tượng El Nino ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất lương thực và ngũ cốc ở nhiều khu vực; diễn biến địa chính trị vẫn còn phức tạp (Nga tuyên bố rút khỏi thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen)… Điều này đã tác động mạnh đến nguồn cung gạo toàn cầu, làm dấy lên lo ngại về vấn đề an ninh lương thực thế giới cũng như ảnh hưởng đến xu hướng phục hồi kinh tế của nhiều quốc gia khi tình hình lạm phát chưa được cải thiện.
Bộ Công Thương triển khai một loạt giải pháp để kiểm soát xuất khẩu gạo
Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, năm 2023, cả nước đã trồng 7,1 triệu ha, năng suất bình quân đạt 6,07 tấn/ha, sản lượng đạt hơn 43,1 triệu tấn, tăng 452.000 tấn so với năm trước. Với sản lượng lúa gạo dự kiến nêu trên, ngoài việc đảm bảo an ninh lương thực trong nước, chế biến, chăn nuôi và nhân giống, Việt Nam có thể xuất khẩu hơn 7,5 triệu tấn gạo trong năm 2023.
Trong 7 tháng đầu năm 2023, cả nước đã xuất khẩu 4,83 triệu tấn, còn lại khoảng 2,67 triệu tấn để xuất khẩu trong 5 tháng cuối năm 2023.
Là đơn vị chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về thương mại gạo, trong bối cảnh diễn biến khó lường của thị trường toàn cầu, đồng thời thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công văn số 610/CD-TTg ngày 3 tháng 7 năm 2023 về việc tăng cường thực hiện nhiệm vụ, giải pháp thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu gạo và Chỉ thị số 24/CT-TTg ngày 5 tháng 8 năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ về việc đảm bảo phát triển bền vững, nhằm đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu gạo bền vững trong giai đoạn hiện tại, Bộ Công Thương đã gửi văn bản yêu cầu Hiệp hội Thực phẩm Việt Nam và các thương nhân thực hiện nghiêm túc các quy định của Nghị định này. Nghị định 107/2018/ND-CP.
Đặc biệt, duy trì thường xuyên mức dự trữ lưu thông tối thiểu, đảm bảo cân bằng xuất khẩu và tiêu thụ trong nước, góp phần ổn định giá gạo trong nước và báo cáo tình hình tồn kho lúa gạo, ký kết hợp đồng và thực hiện hợp đồng xuất khẩu theo quy định hiện hành. Đồng thời, chủ động theo dõi tình hình thị trường thương mại quốc tế để tổ chức các kế hoạch sản xuất và đàm phán phù hợp nhằm đảm bảo hiệu quả xuất khẩu.
Để phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương, Hiệp hội Thực phẩm và thương mại, Bộ Công Thương đã chủ trì và phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành phố Cần Thơ tổ chức Hội nghị triển khai quản lý xuất khẩu gạo vào ngày 4 tháng 8. Trên cơ sở đó, đã nhất trí triển khai quyết liệt một nhóm giải pháp để đảm bảo nguồn cung, ổn định giá lương thực trong nước và tạo điều kiện thuận lợi, hạn chế rủi ro cho hoạt động kinh doanh xuất khẩu gạo trong những tháng cuối năm.
Để cân bằng cung cầu, ổn định giá cả và đảm bảo an ninh lương thực trong nước, Bộ Công Thương đã ban hành văn bản yêu cầu Ủy ban nhân dân địa phương thực hiện các trách nhiệm được quy định trong Nghị định số 107/2018/ND-CP.
Theo đó, Sở Công Thương được chỉ đạo yêu cầu các doanh nghiệp tham gia Chương trình Bình ổn thị trường trong khu vực có kế hoạch nguồn cung lúa gạo để đảm bảo cung ứng cho thị trường từ nay đến cuối năm. Chỉ đạo các doanh nghiệp xuất khẩu gạo trong khu vực duy trì dự trữ gạo theo quy định để bình ổn thị trường, sẵn sàng cung ứng cho thị trường khi cần thiết.
Ngoài ra, chỉ đạo các lực lượng quản lý thị trường tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương để theo sát tình hình, kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất, lưu thông và tiêu thụ gạo trong khu vực, duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu của các thương nhân xuất khẩu gạo theo quy định; xử lý nghiêm các trường hợp đầu cơ, đầu cơ trái phép, đẩy giá gạo lên cao bất hợp lý, gây bất ổn thị trường trong nước.
Kiên quyết đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu gạo bền vững
Tiếp tục thực hiện nhiệm vụ được giao tại Công văn số 610/CD-TTg và Chỉ thị số 24/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc kiên quyết đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu gạo bền vững trong giai đoạn hiện tại, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ban hành Chỉ thị số 07/CT-BCT ngày 15 tháng 8 năm 2023 về tăng cường thông tin thị trường và xúc tiến thương mại, phát triển thị trường xuất khẩu gạo, ổn định thị trường nội địa trong giai đoạn hiện tại. Theo đó, giao nhiệm vụ cho các đơn vị chức năng thuộc Bộ Công Thương, các Sở Công Thương địa phương, Hiệp hội Thực phẩm Việt Nam và các thương nhân tập trung thực hiện các nhóm giải pháp.
Cụ thể, về cải thiện thể chế, khẩn trương rà soát và hoàn thiện Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 107/2018/ND-CP của Chính phủ về nghiệp vụ xuất khẩu để hoàn thiện hành lang pháp lý cho Nghị định số 107/2018/ND-CP của Chính phủ về nghiệp vụ xuất khẩu. Xây dựng cơ chế xuất khẩu gạo, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và thuận lợi cho các thương nhân xuất khẩu gạo.
Về tìm kiếm, thu thập thông tin và phát triển thị trường, tiếp tục theo sát tình hình thị trường gạo thế giới, động thái của các nước sản xuất và xuất khẩu chính, kịp thời thông báo cho các bộ, ngành, Hiệp hội Thực phẩm Việt Nam và các thương nhân xuất khẩu gạo để chủ động điều tiết các hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu gạo, đảm bảo phù hợp và hiệu quả.
Đồng thời, chịu trách nhiệm chính và phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện các chương trình và hoạt động thương mại, xúc tiến sản phẩm, xúc tiến thương mại gạo theo tình hình mới để nâng cao giá trị sản phẩm gạo của Việt Nam. Phối hợp với Bộ Ngoại giao và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để khai thác các cơ chế ưu đãi của các hiệp định thương mại tự do mà nước ta là thành viên, chủ động đàm phán với các đối tác để đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, khai thác và phát triển các thị trường mới, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành gạo Việt Nam.
Ngoài ra, hướng dẫn, hỗ trợ các nhà buôn và xuất khẩu gạo nâng cao năng lực sản xuất và kinh doanh; khả năng đàm phán, ký kết và thực hiện hợp đồng xuất khẩu, xử lý hiệu quả các tranh chấp thương mại quốc tế.
Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, linh hoạt và hiệu quả kết hợp các hình thức thương mại truyền thống và trực tuyến để thúc đẩy hợp tác thương mại gạo với các thị trường truyền thống (như Philippines, Indonesia, châu Phi, Trung Quốc) và khai thác các thị trường ngách với gạo thơm, gạo chất lượng cao mà chúng ta đã thâm nhập trong những năm gần đây (như EU, Hàn Quốc, Trung Quốc, khu vực Bắc Mỹ…).
Bộ Công Thương đang phối hợp với Hiệp hội Thực phẩm Việt Nam tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức của các nhà buôn về các điều khoản của các cơ chế hợp tác đa phương và song phương mà nước ta đã ký kết để tận dụng tối đa hạn ngạch thuế quan cho Việt Nam.
Về công tác thanh tra, giám sát, Bộ Công Thương đã và sẽ tiếp tục chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và Hiệp hội Thực phẩm Việt Nam thực hiện thanh tra, giám sát thi hành pháp luật. Hoạt động xuất khẩu gạo được thực hiện theo quy định của Nghị định số 107/2018/ND-CP ngày 15 tháng 8 năm 2018 của Chính phủ về hoạt động xuất khẩu gạo.
Bộ Công Thương cũng chỉ đạo các đơn vị quản lý thị trường địa phương tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương để theo sát tình hình giá gạo, kiểm tra, kiểm soát các cơ sở kinh doanh và các đầu mối: bán buôn, bán lẻ, chợ, siêu thị, trung tâm thương mại, kho bãi để kiểm soát nguồn cung, giá cả, ngăn chặn vi phạm niêm yết giá, đầu cơ, tích trữ, xuất khẩu gạo trái phép. Tăng cường kiểm tra, ngăn chặn vận chuyển, buôn bán gạo không rõ nguồn gốc. Xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm theo quy định của pháp luật.
Hiện nay, Bộ Công Thương đang tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương để theo sát tình hình thị trường, kịp thời nắm bắt khó khăn, vấn đề của các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu gạo, phối hợp đề xuất giải pháp giải quyết khó khăn, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu gạo từ nay đến cuối năm.
Theo Báo Công Thương
